Kobieta: instrukcja obsługi. Tysiąc lat porad i kontroli

Cele kursu

Celem kursu jest przedstawienie uczestnikom i uczestniczkom kulturowej historii kobiecości jako dynamicznego projektu podlegającego nieustannym regulacjom, interpretacjom i oczekiwaniom społecznym. Kurs ma na celu:

• ukazanie, jak na przestrzeni wieków tworzono idealne wzorce kobiecości na poziomie medycznym, duchowym, moralnym, społecznym i politycznym;
• przedstawienie mechanizmów dyscyplinowania kobiet poprzez język, religię, medycynę i media;
• zestawienie dawnych praktyk i narracji z ich współczesnymi odpowiednikami (wellness, self-care, beauty, femvertising, TikTok);
• wyposażenie uczestników w narzędzia krytycznej analizy przekazów dotyczących kobiet – zarówno historycznych, jak i współczesnych;
• stworzenie przestrzeni do refleksji nad tym, jak powstają i funkcjonują normy dotyczące kobiecego ciała, emocji, ról społecznych i polityczności.

Tematyka kursu

Kurs obejmuje 15 spotkań, podczas których analizowane będą różne sposoby konstruowania ideału kobiecości od średniowiecza do współczesności. Omawiane obszary tematyczne to m.in.:

• zdrowie, higiena i medykalizacja kobiecego ciała;
• uroda, pielęgnacja i estetyzacja codzienności;
• dyscyplina ciała (post, fitness, samokontrola);
• seksualność i regulowanie pragnień;
• macierzyństwo i anty-macierzyństwo;
• histeria, „nerwy” i patologizowanie kobiecej emocjonalności;
• czarownice, mistyczki i kobiece „nadmiary”;
• praca emocjonalna i normy dotyczące uczuć;
• moda, wizerunek i kobiece ciało publiczne;
• karykaturowanie i ośmieszanie kobiet;
• kobiecy głos i autorytet;
• kolonializm i orientalizm a reprezentacje kobiecego ciała;
• girl power, feminizm popularny i femvertising;

Efekty uczenia się

Po ukończeniu kursu uczestniczki i uczestnicy:

Wiedza:

• rozpoznają główne modele kobiecości funkcjonujące w kulturze zachodniej oraz ich przemiany;
• rozumieją, jak różne dyskursy (religijny, medyczny, społeczny, kolonialny, medialny) wpływały na definiowanie kobiecości;
• znają przykłady tekstów i obrazów historycznych, które kształtowały normy dotyczące kobiet.

Umiejętności:

• potrafią analizować materiały źródłowe (teksty, ilustracje, reklamy, karykatury) w kontekście społeczno-kulturowym;
• umieją wskazać ciągłość i przemiany między dawnymi formami dyscyplinowania kobiet a współczesnymi trendami (media społecznościowe, wellness, pop-feminizm);
• samodzielnie interpretują kulturowe reprezentacje kobiecości.

Kompetencje społeczne:

• rozwijają wrażliwość na stereotypy i mechanizmy kontroli normatywnej;
• są przygotowani do krytycznej refleksji nad współczesnymi przekazami dotyczącymi „idealnej kobiety”;
• potrafią świadomie ocenić presję kulturową dotyczącą ciała, emocji i ról społecznych.

Metody pracy

·  wykład online z prezentacją multimedialną;

·  analiza fragmentów tekstów i materiałów wizualnych (reklamy, ilustracje, karykatury, fotografie);

·  krótkie ćwiczenia interpretacyjne;

·  dyskusja moderowana;

·  porównania historycznych i współczesnych reprezentacji;

·  praca koncepcyjna (w końcowej części kursu nad „antyporadnikiem”)